تاریخ انتشار : دوشنبه ۳ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۳۹
۰
 
فرورفتن تهران و پایان زندگی در پایتخت
 
شهر تهران از سال 75 به بعد توان اکولوژیک، خودپالایی و بازسازی طبیعی خود را از دست داده و نتوانسته است در تناسب با افزایش جمعیت، سازه و ماشین‌های اضافه شده حرکت کند.
Share/Save/Bookmark
بلدیه|  موضوع زیست محیطی ریزش‌های اخیر تهران، بحثی نیست که کارشناسان مسائل زیست‌محیطی به راحتی از آن بگذرند؛ رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران از مسئولان مربوطه خواست در یک همکاری بین بخشی بکوشند تا بخش‌های بیشتری از زمین‌های تهران فرو نرفته و حوادث مرگبارتری رقم نخورده، به داد مردم تهران برسند. محمد حقانی با اشاره به پدیده فرو ریزش زمین در تهران گفته که «در 4 ماه اخیر، 7 مورد ریزش در تهران اتفاق افتاده که مجاورت محل این ریزش‌ها با محل حفر تونل‌های مترو، باعث این شده که گروهی انگشت اتهام خود را به سوی مترو نشانه روند و این شائبه ایجاد شود که ریزش‌های اخیر با حفاری‌های مترو ارتباط مستقیم دارد.»
آب هم کم شده؛ این را مسئولان می‌گویند؛ آن‌ها که می‌بینند پایتخت، با لوله‌های فرسوده شبکه آب و فاضلابش، هر روز به نابودی منابع آبش نزدیک‌تر می‌شود. لوله‌های فرسوده اما تنها آب را کم نمی‌کنند بلکه هرازچندگاهی چاله‌هایی با عمق‌های متفاوت در شهر ایجاد می‌کنند؛ چاله‌هایی که آدم‌ها با ماشین‌هایشان هم تویش جا می‌شوند. برخی هم می‌گویند که مترو و ساخت و ساز غیراصولی‌اش مقصر است؛ هرجا که مترو بیشتر پیش‌رفته، چاله‌ها هم بیشتر شده‌اند؛ اخباری همه دست به دست هم داده‌اند تا بگویند نزدیک به 100 درصد منابع آبی تهران و کلان‌شهرها در آستانه نابودی است.

تا تهران فرو نرفته، به داد مردم برسید!
عضو شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به نقش حفاری‌های مترو در ایجاد این ریزش‌ها، گفته که «نیازمند انجام کار کارشناسی دقیق در دو حوزه «ژئوفیزیک» و «ژئوتکنیک» در مسیر تونل‌های مترو هستیم.» او تصریح کرده: «این در شرایطی است که گروه دیگری، فرسودگی شبکه انتقال آب شهری را متهم کرده و نشت آب از لوله‌های پوسیده آبرسانی را دلیل اصلی ریزش های اخیر تهران قلمداد می‌کنند.»
حقانی، گفته: بدون تردید، حفر تونل در اعماق زمین‌های کلان شهری با توجه به گستردگی تهران که در ساعات روز 12 میلیون نفر در معابر آن در رفت و آمد هستند و در ساعات شب نیز 9 میلیون نفر در سطح آن سر به بالین می‌گذارند، از حساسیت بسیار بالایی برخوردار است. او گفته که «هر چند اجرای پروژه‌های زیر زمینی در تمامی دنیا دارای مخاطرات خاص خود است اما این خطرات در تهران با توجه به نوع و جنس خاک، مضاعف است.»
حقانی با بیان این که از سوی دیگر، دستگاه‌های خدماتی نیز باید هر چه سریع‌تر با نگاه ملی به موضوع ترمیم و تعویض شبکه انتقال آب شهری اقدام کنند، تصریح کرده
« این اقدام، ضمن به حداقل‌رساندن نشتی آب از لوله و پِرتی آب از شبکه، می‌تواند تاثیر احتمالی آب شستگی لایه های خاک به دلیل فرسودگی شبکه را نیز به حداقل رسانده و اقدامی ماندگار را به یادگار بگذارد.»
او با اعلام این که متاسفانه مسئولان مربوطه به جای حل مساله، صورت مساله را پاک می‌کنند، گفته «برخی اعتقاد دارند دلیل ریزش‌های اخیر تهران، پایین آمدن سطح آب‌های زیر زمینی است که به آن «فرونشست» می‌گویند و در مقابل، برخی دیگر نیز معتقدند ریزش‌های رخ داده در تهران، به دلیل عملیات حفاری تونل‌های مترو است که به آن «فروریزش» می‌گویند.»
رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران با تشریح تفاوت‌های «فرونشست» و «فروریزش»، گفته که «مسئولان مربوطه به جای این‌که بگویند کدام بخش مسئول ریزش‌های اخیر تهران است، باید دست به دست هم داده و در یک همکاری بین بخشی بکوشند تا بخش‌های بیشتری از زمین‌های تهران فرو نرفته و حوادث مرگبارتری رقم نخورده، به داد مردم تهران برسند.»

کاهش زیست‌پذیری شهر تهران 
در همین حال یک استاد جغرافیای سیاسی نیز پیدایش مخاطرات نوپدید را نشانه‌ای از کاهش زیست‌پذیری شهر تهران عنوان کرده و گفته: «شهر تهران از سال 75 به بعد توان اکولوژیک، خودپالایی و بازسازی طبیعی خود را از دست داده و نتوانسته است در تناسب با افزایش جمعیت، سازه و ماشین‌های اضافه شده حرکت کند.»
مراد کاویانی در نخستین نشست از رشته نشست‌های «ابعاد ژئوپلتیک مخاطرات محیطی در ایران گفته: «امروز محیط زیست به یکی از موضوعات امنیت ملی کشور تبدیل شده است.»
کاویانی با بیان این‌که مطرح شدن ابعاد مختلف امنیت به دوران پس از فروپاشی شوروی باز می‌گردد، گفته: «تا پیش از فروپاشی شوروی تنها دیدگاه حاکم بر امنیت نظامی بود و این باور وجود داشت که هر کشوری که دارای قدرت نظامی است از امنیت برخوردار است. او افزوده: «اما با وجودی که شوروی از این مزیت برخوردار بود باز دچار فروپاشی شد و همین باعث شد تا مباحث دیگری همچون مسائل زیست‌محیطی هم در موضوع امنیت مطرح شود.»
این استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی در ادامه با بیان این‌که اهمیت محیط زیست در مقوله امنیت از زمان مطرح شدن بحث گرمایش جهانی، افزایش گازهای گلخانه‌ای و تخریب لایه ازون بیشتر شده است، گفته که « گرمایش زمین در 100 سال اخیر منجر به تغییر اقلیم و تغییر الگوی بارش در جهان و به خصوص ایران شده است.»
او در ادامه به مخاطرات نوپدید در شهر تهران اشاره و خاطرنشان کرده که «از 230 سال گذشته تاکنون تهران مرکز انباشت ثروت و قدرت بوده است و با ایفای نقش کلانتری در کشور نقش مهمی را بر عهده داشته است.»
کاویانی افزوده «هرگاه در طول این 230 سال، شهر تهران تضعیف شده است کلیت کشور با آشفتگی مواجه شده؛ چرا که تهران موقعیت هارتلندی در کشور داشته و امنیت ملی و منطقه‌ای تحت تاثیر امنیت آن بوده است.»
او به جایگاه محیط زیست در این امنیت اشاره و با تاکید بر اهمیت آن خاطرنشان کرده: متاسفانه واقعیت این است که محیط زیست هنوز در نزد مردم نهادینه نشده و به آن نگاهی لوکس و زینتی وجود دارد.
تامین آب اساسی‌ترین معضل پایتخت نشینان
اما یکی از اساسی‌ترین موضوعات زیست‌محیطی مرتبط با شهر تهران موضوع آب است. در حال حاضر تامین آب جمعیت حاضر در تهران از طریق سدها و سپس چاه‌های عمیق منجر به مطرح شدن موضوعی به نام فرونشست زمین شده است.
عضو هیات علمی گروه جغرافیا دانشگاه خوارزمی در این‌باره گفته: در حال حاضر تهران روزانه یک میلیمتر نشست می‌کند و این نشست در مناطق جنوب شرقی تهران کاملا محسوس است و بسیاری از خانه‌ها نیز ترک برداشته است.
او ریزش تونل‌های در حال احداث تهران را یکی دیگر از نمودهای این مساله عنوان کرده و گفته: این موضوع می‌تواند در بلندمدت بسیاری از شریان‌های حیاتی تهران همچون شبکه‌های آب، برق، گاز و تلفن را از بین ببرد.
این استاد دانشگاه پیدایش مگس سفید را یکی دیگر از مخاطرات نوپدید شهر تهران دانست و خاطرنشان کرده: استفاده بیش از حد از سموم آفت‌کش برای افزایش تولیدات کشاورزی ارتباط مستقیمی با افزایش مگس سفید در شهر تهران دارد.
کاویانی اضافه کرده: افزایش استفاده از سموم در مزارع اطراف تهران باعث از بین رفتن دشمنان طبیعی مگس سفید و در نتیجه افزایش تکثیر این موجود شده است.
همان‌طور که به موش عادت کردیم، به مگس سفید هم عادت می‌کنیم
کاویانی ادامه داده: «افزایش گرما نیز نقش غیرقابل انکاری در این موضوع دارد؛ به طوری که امسال شاهد این بودیم که دمای هوا در تهران از 40 درجه نیز فراتر رفت.»
کاویانی، درخت توت را یکی از مساعدترین محل‌های تکثیر مگس سفید عنوان کرد و گفته: در چند سال اخیر اقدام شهرداری تهران برای کاشت توت در حاشیه خیابان‌ها و اتوبان‌های تهران باعث ایجاد بهترین محل برای رشد مگس سفید شده است.
این استاد دانشگاه راه‌حل‌های موجود برای مبارزه با این معضل را ناکارآمد دانست و با بیان این‌که خود مسئولان هم با این مساله به نوعی کنار آمده‌اند، تصریح کرده: مردم تهران نیز همان‌طور که به موش‌ها عادت کردند با مگس سفید هم کنار خواهند آمد.
او پیدایش این مخاطرات را نشانه‌ای از کاهش زیست‌پذیری شهر تهران عنوان و تصریح کرده: شهر تهران از سال 75 به بعد توان اکولوژیک، خودپالایی و بازسازی طبیعی خود را از دست داده است و نتوانسته است در تناسب با افزایش جمعیت، سازه و ماشین‌های اضافه شده حرکت کند.
بسیاری از فعالان محیط زیست بر این باورند شهر تهران مانند فردی است که به بیماری ایدز مبتلا شده و توان دفاعی خود را از دست داده است و از این به بعد باید شاهد مخاطرات نوپدید دیگری هم در شهر تهران باشیم. در حال حاضر مخاطرات نوپدید در کنار ترافیک، آلودگی از مهم‌ترین مشکلات شهروندان تهرانی است که در صورت نبود اراده‌ای جدی برای حل این معضلات دیگر توان مقابله با آن‌ها باقی نمی‌ماند.
برای تهران چه باید کرد؟
از سوی دیگر، رئیس ستاد محیط زیست شهرداری تهران، می‌گوید که « در صورت عدم مدیریت این موضوع از سوی دولت، تا ۲۰ سال آینده ۸۰ درصد منابع آبی از بین می‌رود.»
محمدمهدی گلمکانی درباره وضعیت لوله‌های فرسوده شبکه آب و فاضلاب تهران و هدررفت آب افزوده: موقعیت منابع حیاتی و مخصوصا آب برای کشور ما بسیار حائز اهمیت است زیرا تا ۲۰ سال آینده ۸۰ درصد منابع آبی تهران و کلان شهرها از بین خواهد رفت.
گلمکانی با اشاره به این‌که اگر تصمیم‌گیری صحیح برای مدیریت آب گرفته نشود ۸۰ درصد منابع آب ما از دست خواهد رفت، در گفت‌وگوبا مهر، افزوده: آن وقت با یک بحران بسیار شدید مواجه خواهیم شد که آن زمان حاکمیت باید یکی از مهم‌ترین اولویت‌های خود را حفاظت از منابع حیاتی از جمله آب قرار دهد. 
رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران ضمن بیان این نکته که دولت باید برای تمام فرآیند آب و تصفیه آن برنامه داشته باشد خاطر نشان کرده: هم در بحث مدیریت آب‌های کشاورزی، مدیریت آب‌های سطحی، استفاده از آب باران و مدیریت آب مصرفی شهروندان باید مورد بازنگری و اولویت دولت قرار بگیرد تا بشود جلوی این بحران را گرفت.
رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران درباره نحوه برخورد با لوله‌های فرسوده شبکه آب و فاضلاب تهران گفته: باید ببینیم تدبیر دولت در این مورد چیست و می‌خواهد چه کند. شاید بخواهد از روش سرمایه‌گذاری خارجی استفاده کند. اما به نظر من هرگونه سرمایه‌گذاری در این بخش هزینه نیست و به نوعی سرمایه گذاری برای توسعه پایدار کشور محسوب می‌شود.
او استفاده از ظرفیت سیستم بازچرخانی شبکه فاضلاب را یکی دیگر از روش‌های مثبت کنترل آب دانسته و اظهار کرده: باید سیستم فاضلاب طوری مدیریت شود که باعث کاهش آب‌های زیر سطحی شهر نشود. باید آب فاضلاب تصفیه و بازچرخانی شود تا برای ارتقا و آبیاری فضای سبز شهری استفاده شود. 
گلمکانی با بیان این‌که ما جزو کشورهای کم باران هستیم ادامه داد: در مهندسی شهرسازی می‌شود روی این قضیه برنامه‌ریزی کرد که بشود از هدررفت آب به هر نحوی جلوگیری کرد. رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری استفاده از تجربه کشورهایی که موقعیت ژئوپلیتیک شبیه ایران دارند را راه حل دیگری برای جلوگیری از هدررفت آب عنوان کرده و گفته: الگوی مصرف آب ما مناسب نیست و باید در این زمینه فرهنگ سازی شود. روش‌های قدیمی شاید جواب ندهد و باید از روش‌های مدرن‌تر استفاده کرد. باید جوانان را تشویق کرد که در این زمینه‌ها کمک کنند و خود از فعالان محیط زیست و منتشر کننده فرهنگ محیط‌زیستی شوند.
کد مطلب: 37169
Share/Save/Bookmark
مرجع : همدلی
کلمات کليدی: فرو نشست، مترو تهران، مترو، فرونشست زمین در تهران