تاریخ انتشار : شنبه ۲ تير ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۵۳
۰
 
شهروند مداری لازمه توسعه کلانشهر تهران
 
اگرچه جسم و روح شهر 12 میلیون و 500 هزار نفری‌ای که 200 سال پیش توسط پادشاه قاجار پایتخت شد، زخم خورده و نیاز به مرمت دارد اما همچنان شهری اصیل، نجیب و صلح طلب است که امروزه تبديل به بزرگترين شهر سرزمين ايران شده است.
Share/Save/Bookmark
بلدیه | سایه ساختمان‌ها آن‌قدر بلند و پهن شده است که دیگر خیابان‌های تنگ و باریک تهران آفتاب را حس نمی‌کنند. اما در کوچه پس‌کوچه‌های جنوب شهر تهران هنوز هم برخی از خانه‌های قدیمی و فرسوده صبور و آرام به انتظار احیاء نشسته‌اند. این خانه‌های آجری و فرسوده پابرجای‌اند تا نشانی از محله‌های قدیمی را در تهران به یاد مردمان بیاورند.

شهرنوشت: کوچه‌های سالخورده محله خزانه بخارایی نیز از این حیث مستثنی نیستند. اما ساکنان یکی از کوچه پس کوچه‌های این منطقه آستین همت بالا می‌زنند تا به تن دیوارهای خاکستری خانه‌های کوچک محله‌شان که بوی کهنگی و فرسودگی می‌دهند، رنگ بپاشند و به محل سکونت خود رنگ و بوی تازه ببخشند.

اما آنچه که این کوچه را با دیگر کوچه‌ها و معابر متفاوت می‌کند رنگ و بوی تازه محله نیست، مشارکت زنان محله بخارایی است که به صورت خودجوش دست به کار شدند، قلمو در دست گرفتند و با همت خود نمای محله‌شان را تغییر دادند.

دیدن این صحنه‌ها انگیزه‌ای می‌شود تا شهروندان به این نتیجه برسند که می‌توانند با مشارکت یکدیگر فکری برای عمران و‌ آبادانی محل زندگی‌شان کنند.

اگرچه جسم و روح شهر 12 میلیون و 500 هزار نفری‌ای که 200 سال پیش توسط پادشاه قاجار پایتخت شد، زخم خورده و نیاز به مرمت دارد اما همچنان شهری اصیل، نجیب و صلح طلب است که امروزه تبديل به بزرگترين شهر سرزمين ايران شده است.

کلانشهر تهران در میان زیبایی‌ها ناملایماتی را نیز دارد که مشارکت شهروندان را می‌طلبد؛ ترافیک یکی از معضلاتی است که با آلودگی هوای تهران گره خورده و براساس اعلام مسئولان و پژوهشگران 70 درصد آلودگی هوای پایتخت ناشی از خودروها است؛ این امر و حضور خودروهای تک سرنشین در سطح شهر عزم و مشارکت شهروندان را می‌طلبد؛ چراکه تا کنون با ایجاد وضع قوانین و فراهم سازی زیرساخت‌ها از سوی مسئولان به دلیل عدم مشارکت مردم طرح استفاده نکردن از خودرو شخصی و روی آوردن به وسایل حمل و نقل عمومی با شکست مواجه شده است. این امر بیانگر آن است که حلقه مفقوده کلانشهر تهران مشارکت شهروندان در امور است.

از این رو مدیریت شهری جدید تصمیم دارد تا این امر را اولویت کار خود قرار دهد و با شفاف‌سازی و نظرسنجی شهروندان را در اداره شهر تهران سهیم کند. چراکه در دهه اخیر نیز مفهوم مشارکت همواره در عمق فرآیندهای توسعه جای گرفته است.

تجربه کشورهای مختلف جهان در طرح‌های توسعه شهری نشان می‌دهد در بسیاری از موارد موفقیت طرح‌ها از عهده دولت‌ها خارج بوده و در گرو مشارکت مردم و نهادهای ملی است و تنها با مشارکت مردم می‌توان به نتایج مطلوب دست یافت.

کورت لوین محققق آلمانی معتقد است مشارکت از ایستادگی مردم در برابر دگرگونی و نوسازی می‌کاهد و بر سازگاری شهروندان می‌افزاید.

ماهیت حکومت ملی در آلمان نیز دموکراسی غربی است و این کشور سیستم سرمایه داری دارد؛ ولی سیستم سرمایه داری در آلمان مانند اکثر کشورهای اروپایی دارای حدت و شدت سرمایه داری آمریکا نیست. با این حال برخی از قوانین کشور آلمان، مشارکت مردم را یا در واقع فراهم آوردن امکانات این مشارکت را به صورت اجباری در آورده است.

حجت نظری، رئیس کمیته مشارکت‌های مردمی شورای اسلامی شهر تهران در این خصوص می‌گوید: موفقیت طرح‌های شهری به میزان رضایت شهروندان آن شهر بستگی دارد و این رضایت هم زمانی حاصل می‌شود که تمام اعضای آن جامعه احساس کنند در آن طرح یا برنامه مشارکت و سهم داشته و از جریان عادی جامعه کنار گذاشته نشده‌اند.

نظری معتقد است که برای سهیم کردن شهروندان در سرنوشتشان روش‌های زیادی وجود دارد که از جمله این راه‌ها تقویت نهاد شورایاری‌ها است که با این می‌توان مردم را در تعیین سرنوشتشان سهیم کرد.

او تقویت تشکل‌های غیر دولتی در حوزه‌های مختلف را سبب فعال شدن مردم در سطح شهر می‌داند و عنوان می‌کند: حتی در این زمینه می‌توان از( (CBOیا سازمان اجتماع محور که تشکل‌های موضوعی و محلی هستند بهره برد و شهروندان را بیشتر در تعیین امور شهری مشارکت داد.

عضو شورای اسلامی شهر تهران، ری و تجریش راه دیگر سهیم کردن شهروندان در اداره شهر را حضور گسترده و فعال اعضای شورا در سطح شهر عنوان می‌کند و می‌افزاید: از طریق ارتباط متقابل مردم و اعضای شورای شهر تهران و انجام همه امور بر اساس نظرسنجی‌هایی که صورت می‌گیرد می‌توان مردم را درامور شهری دخیل کرد.
به گفته نظری وجود شهروند مسئولیت‌پذیر زمانی محقق می‌شود که شهروندان نسبت به شهر و محله خود علاقمندی بیشتری پیدا کنند و نسبت به کنشی که انجام می‌دهند احساس اعتماد و اثرگذاری بیشتری داشته باشند.

مظفر روحانی، روانپزشک و عضو انجمن روانپزشکان ایران می‌گوید: مشارکت شهروندان در اداره امور شهر از پیش‌نیازهای اساسی موفقیت برنامه‌های مدیریت شهری است و نباید شهروندان احساس کنند از جریان عادی جامعه کنار گذاشته شده‌اند.

او نشاط و شادابی روحی را نیاز امروز شهروندان جامعه می‌داند و می‌افزاید: توسعه بی رویه شهری، افزایش وسایل نقلیه و زوال محیط زیست، اثرات زیانباری را بر ساختار محیطی و کالبدی شهر و در نتیجه سلامت جسمی و روانی شهروندان وارد کرده است. بطور کلی فضاهای عمومی شهری با انواع و اقسام آلودگی‌های بصری مواجه هستند که این ویژگی نشاط و شادابی اجتماعی شهروندان را کاهش داده و نارضایتی آنها و اغتشاش اجتماعی در این فضاها را رقم زده است.

کلانشهرهای کشورهای توسعه یافته در پارادایم جدید مدیریت شهری در اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، برای مشارکت شهری جایگاه خاصی تعریف کرده‌اند و کلانشهر تهران نیز برآن است تا این رویکرد را سرلوحه کار خود قرار دهد. مدیران شهری پایتخت نیز به این باور رسیده‌اند که یکی از اصول مهم در فرآیند تهیه و اجرای طرح‌های شهری همراه کردن مردم و اخذ نقطه نظرات آن‌ها درتمام مراحل است؛ چرا که این موضوع باعث تحقق پذیری طرح‌های شهری می‌شود.
کد مطلب: 40036
Share/Save/Bookmark
کلمات کليدی: شهروند مداری ،کلانشهر، تهران