تاریخ انتشار : چهارشنبه ۶ شهريور ۱۳۹۸ ساعت ۱۷:۱۰
۰
 
رمزگشایی سرقت قیصر/ سیاسی، ارزشی یا سودای مالی؟
 
به دلیل قیمت پایین برنز دست دوم در همان سال که کیلویی ۴۰۰۰ تومان بود، مسئله رد شد. هر چند تعداد بالای سرقت‌ها می‌توانست دلیل مالی را پررنگ کند اما هزینه‌های سرقت‌های اینچنینی که نیازمند جرثقیل، ابزار تخصصی سرقت و تعداد بالای دو نفر سارق می‌شود و در‌نهایت ریسکی که این سرقت به دلیل وجود دوربین‌های مدار بسته و مدت طولانی برای ماندن در خیابان یا پارک دارد، آن را رد می‌کند.
Share/Save/Bookmark
بلدیه | توجه به نوع سرقت‌های پیشین سردیس‌ها در تهران، شاید بتواند انگیزه سارقان سردیس قیصر امین پور را نشان دهد. برخی، سرقت مجسمه‌ها در سال ۸۹ را با انگیزه‌های سیاسی عنوان کردند. عده‌ای هم به مسائل شرعی درباره تمثال‌سازی پرداختند. برخی هم اهداف مالی را دلیل دزدیده‌شدن سردیس‌ها دانستند. سارقان سریالی مجسمه‌ها دستگیر نشدند و دلیل اصلی دزدی‌ها هم مشخص نشد.

سال ۸۹ سرقت سریالی مجسمه‌های مشاهیر هنری و فرهنگی در ایران به موضوعی حل‌ناپذیر تبدیل شد. سردیس‌هایی که حتی از وسط شهر تهران و در محوطه تئاتر شهر دزدیده می‌شدند و پلیس نمی‌توانست ردی از سارقان پیدا کند. تعداد مجسمه‌های دزدیده‌شده از ابتدای سال ۸۹ تا اردیبهشت همان سال به ۱۲ عدد رسید.

بسیاری، سرقت مجسمه‌ها در سال ۸۹ را با انگیزه‌های سیاسی عنوان کردند. عده‌ای هم به مسائل شرعی درباره تمثال‌سازی پرداختند. برخی هم اهداف مالی را دلیل دزدیده‌شدن سردیس‌های تهران دانستند. سارقان سریالی مجسمه‌ها دستگیر نشدند و دلیل اصلی دزدی‌ها هم مشخص نشد با این حال توجه به نوع سرقت‌ها شاید بتواند انگیزه سارقان را نشان دهد.

اعتقادی

در همان سال برخی ناپدید‌شدن این مجسمه‌ها را جمع‌آوری از سوی بعضی گروه‌ها به دلیل اشکالات شرعی مجسمه‌سازی توصیف کردند. استدلال افرادی که دلایل اعتقادی را برای سرقت عنوان می‌کردند، این بود که وجود دوربین‌های پلیس در مراکزی که دزدی‌ها انجام شده و حضور نیروهای حراست و نگهبان در مکان‌های به سرقت رفتن مجسمه‌ها نشان از آن دارد که سرقت‌های سال ۸۹ با بعضی هماهنگی‌های دولت وقت انجام شده است. ضمن اینکه به دلیل وزن برخی از مجسمه‌ها که تا ۷۰۰ کیلوگرم است، فقط به وسیله جرثقیل امکان جا‌به‌جایی وجود داشته است. بنابراین جرثقیل برای مدت زمان طولانی باید در محل سرقت توقف می‌کرده که ریسک بالایی برای دزدی با هدفی غیر‌از انگیزه‌های اعتقادی به حساب می‌آید. احمد مسجدجامعی، اما در همان سال در توضیح این دلیل برای سرقت سردیس‌ها، گفته است: «این آثار سردیس بوده و مجسمه نیست و احکامش هم متفاوت است.» این فرضیه با توجه به فتوای مقام معظم رهبری هم قابل رد است. بر اساس فتوای ایشان، «حرمت شرعی مجسمه‌سازی فقط مربوط به ساخت مجسمه کامل انسان یا سایر حیوانات به صورت کامل می‌شود.» در‌نتیجه به نظر می‌رسد که عنوان کردن انگیزه‌های اعتقادی برای سرقت بیشتر رد‌گم‌کنی است. در این میان پرداختن به اهداف سیاسی و مالی بیش از دیگر اهداف قابل پیگیری است.

مالی

به دلیل قیمت پایین برنز دست دوم در همان سال که کیلویی ۴۰۰۰ تومان بود، مسئله رد شد. هر چند تعداد بالای سرقت‌ها می‌توانست دلیل مالی را پررنگ کند اما هزینه‌های سرقت‌های اینچنینی که نیازمند جرثقیل، ابزار تخصصی سرقت و تعداد بالای دو نفر سارق می‌شود و در‌نهایت ریسکی که این سرقت به دلیل وجود دوربین‌های مدار بسته و مدت طولانی برای ماندن در خیابان یا پارک دارد، آن را رد می‌کند. درباره مجسمه قیصر امین پور، حسین‌علی عسکری، سازنده آن درباره وزن سردیس، به ایسنا، گفته است: «برایم جای تعجب است که چطور مجسمه‌ای را‌ که حدودا ۱۵۰ کیلوگرم وزن دارد، می‌توانند به‌راحتی جابه‌جا کنند. کارهای کوچک‌تر را می‌توانم درک کنم که می‌توانند راحت از پایه بشکنند و ببرند، اما جابه‌جا کردن کارهای بزرگ و سنگین واقعا کار دشواری است.» با توجه به اینکه قیمت برنز دست‌دوم در بازار در حال حاضر حدود ۴۲۰۰۰ تومان است، با احتساب وزن ۱۵۰ کیلویی سردیس قیصر مبلغ فروش آن حدود ۶ میلیون تومان خواهد بود که با توجه به دلایل ذکر‌شده درباره هزینه اینگونه سرقت‌ها به نظر نمی‌رسد که اهداف مالی دلیل اصلی این دزدی باشد.‌»

حجت نظری، عضو کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران اما دلیل این سرقت را مالی می‌داند و به سازندگی می‌گوید: «‌هنوز گزارشی از شهرداری درباره انگیزه‌های سرقت و سارقان احتمالی به ما داده نشده است اما به نظر می‌رسد که انگیزه سارق به دلیل فلزی بوده که در ساخت مجسمه به کار رفته و احتمالا سارق به دلایل اعتقادی این کار را انجام نداده است هر‌چند که دزدی این مجسمه ما را به یاد سردیس‌هایی می‌اندازد که چند سال پیش در تهران رخ داد و شاید به همین دلیل بخشی از جامعه فکر می‌کنند که این دزدی هم با اهداف اعتقادی و نگاه‌های ایدئولوژیک بوده اما من انگیره این سرقت را اقتصادی می‌دانم.»

سید مجتبی موسوی، معاون فرهنگی و هنرهای شهری سازمان زیباسازی شهر تهران هم انگیزه این سرقت را مالی می‌داند. او در گفت‌و‌گو با سازندگی، با اشاره به دزدی‌هایی از این دست، می‌گوید: «معمولا سرقت‌هایی که در اموال عمومی شهر اتفاق می‌افتد، از همین جنس است؛ کابل‌های مسی برق و درپوش‌های آب و فاضلاب از مواردی هستند که در معرض سرقت قرار دارند. عمده سرقت‌های عمومی در‌مورد مواد بازیافتی انجام می‌شود و با توجه به اینکه بیشتر مجسمه‌های دزدیده‌شده در تهران برنزی بوده‌اند، به نظر می‌رسد که اهداف اقتصادی انگیزه سرقت سدیس این شاعر معاصر است.»

موسوی اما در‌عین‌حال به مساله‌ای اشاره می‌کند که در سرقت سردیس قیصر امین‌پور تردیدهایی را به وجود می‌آورد. او می‌گوید: «اگر‌چه احتمالا دزدی با هدف مالی انجام شده اما واقعیت این است که سردیس قیصر از نظر نصب ساختاری دارد که با بتن و فلز به پایه اتصال داشته و با این اوصاف سرقت آن راحت نیست و سارق به طور قطع ابزاری مناسب این کار را داشته است ضمن اینکه به محض جداسازی سردیس از پایه عملیات جا‌به‌جایی حداقل باید توسط دو نفر انجام شده باشد.»

سردار حسین رحیمی‌،‌ فرمانده انتظامی پایتخت هم این سرقت را به اهداف مالی مرتبط می‌داند. او به فارس ‌گفته است:‌ «مأموران پلیس آگاهی پایتخت روزانه با سرقت‌های متفاوتی مواجه هستند که سرقت سردیس نیز یکی از این سرقت‌ها بوده است.»

فرمانده انتظامی پایتخت به فعالیت باند سارقانی که طی دو شب ۴۰ دستگاه پرتابل و سازه‌های تلویزیون شهری را به سرقت بردند، می‌گوید:‌ «مأموران پلیس پایتخت همواره برای برخورد با سارقان حضور فعال دارند و توانستند بلافاصله سارقان سازه‌های شهری را دستگیر کنند.‌ از لحظه اعلام خبر سرقت سردیس قیصر امین‌پور تاکنون مأموران پلیس تلاش خود را آغاز کرد‌ه‌اند و پیگیری این موضوع به‌صورت ضربتی در دستور کار قرار دارد.»

سردار رحیمی از دستگیری سارقان ۴۰ دستگاه پرتابل و سازه‌های تلویزیون شهری بلافاصله پس از سرقت خبر می‌دهد اما پس از گذشت چهار روز هنوز خبری از دستگیری سارقان سردیس قیصر امین‌پور نیست. این در حالی است که سرقت سردیس در همان شبی که سازه‌های تلویزیون شهری غیب شده‌اند، اتفاق افتاده است.

سیاسی

اسامی بعضی از مجسمه‌هایی دزدیده‌شده سال ۸۹ عبارت‌اند از: مجسمه ستارخان، مجسمه باقرخان، مجسمه صنیع خاتم، مجسمه زندگی، مجسمه‌ای از محمد مددی واقع در خانه هنرمندان ایران، مجسمه محمدحسین شهریار، دو مجسمه از دکتر علی شریعتی، مجسمه مادر و فرزند، مجسمه ابن‌سینا، مجسمه گوساله در دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران و مجسمه برنزی از روح‌الله شمسی‌زاده در پارک استقلال تهران. پیش از اینها هم البته در آذر ماه سال ۸۷، چهار مجسمه از پرویز تناولی به سرقت رفته بود. عده‌ای دلیل سرقت‌های سریالی سال ۸۹ را دلایل ایدئولوژیک و حوادث سال ۸۸ می‌دانند. اما آیا دلیل دزدیده شدن سردیس قیصر امین‌پور هم که چهره مورد قبولی میان بسیاری از روشنفکران نیست هم می‌تواند به دلایل اختلافات ایدئولوژیک انجام شده باشد؟روشنفکران فراوانی به دلیل محتوای اشعار امین‌پور با او میانه خوبی نداشتند و با این دلیل که شعرهای او انتقادی نیست، قیصر را طرد کردند. با اینکه امین‌پور در سال‌های پایانی رویه‌ای میانه‌تر به خود گرفت؛ اما همچنان میان گروه‌های روشنفکری چهره‌ای قابل پذیرش نبود. حال اما با دزدیده شدن سردیس او که به نظر می‌رسد با اهداف مذهبی و مالی نبوده، باز این سوال مطرح است که آیا او شایسته طرد از سوی روشنفکران ایرانی بود؟

پیش‌بینی شهرداری برای مقابله با مجسمه دزدی

سرقت سردیس‌های تهران بعد از گذشت ۹ سال مساله‌ای بدون راه‌حل است؛ زیرا موسوی ،‌معاون فرهنگی وهنرهای شهری سازمان زیباسازی در همین‌مورد به سازندگی، می‌گوید: «هر کدام از سردیس‌های نصب‌شده شرایط استقرار خاص خود را دارند. ساختار جانمایی و روش محیط نصب باید در‌مورد همه آنها رعایت شود؛ اما با همه این اوصاف پدیده سرقت وجود دارد و گاهی هم این رخداد گریبان مجسمه‌های شهری را می‌گیرد. اما اینکه بگوییم چرا شهرداری کاری نمی‌کند جوابی برای آن ندارم چون پیش‌بینی برای جلوگیری از سرقت سردیس‌ها در شهرداری تهران انجام نشده است.»
* منبع: سازندگی
کد مطلب: 44123
Share/Save/Bookmark
کلمات کليدی: سردیس ،قیصر امین‌پور