تاریخ انتشار : جمعه ۲ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۵:۱۶
۰
تهران شهر انسان محور از شعار تا واقعیت؛
حذف انسان به نفع خودرو/ تعریف خیابان عوض شده است
 
مدیران شهری معتقدند تهران را با تفکر شهر انسان محور اداره می کنند اما وضعیت کنونی شهر تهران نشان از حکومت مطلق خودرو بر خیابان های شهر دارد . شهری که برای توسعه تمامی خاطرات شهری را از بین می برد و برای آسودگی تردد خودروها در این شهر از هیچ تلاشی کوتاهی نمی کند .
Share/Save/Bookmark
حذف انسان به نفع خودرو/ تعریف خیابان عوض شده است
بلدیه |نوراحسینی |مدیران شهری معتقدند تهران را با تفکر شهر انسان محور اداره می کنند اما وضعیت کنونی شهر تهران نشان از حکومت مطلق خودرو بر خیابان های شهر دارد . شهری که برای توسعه تمامی خاطرات شهری را از بین می برد و برای آسودگی تردد خودروها در این شهر از هیچ تلاشی کوتاهی نمی کند . از تخریب خانه های قدیمی و دو پاره کردن محله های شهر گرفته تا بردن انسان ها به زیر سطح برای آسودگی تردد خودروها در سطح . با طوفان حقانی،عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزو پژوهشگر میهمان در دانشگاه برمینگام  در خصوص شهر انسان محور گفتگو کرده ایم که در پی می آید :
 
زیرگذرچهارراه ولی عصر حجم زیادی از تردد عابران پیاده را در این محدوده کاهش داده است فکر می کنید این با تفکر شهر انسان محور همخوانی دارد ؟‌
خیابان اکسفورد از بسیاری جهات شبیه چهار راه ولی عصر ما است . یک خیابان تجاری قدیمی . در این خیابان مترو و زیرگذر هم هست اما سطح  خیابان هم حفظ شده است. کسانی که می‌خواهند سوار مترو شوند از زیر گذر می‌کنند و آنها که پیاده هستند ازسطح  عبور می‌کنند. در ۵دهه اخیر خیابان ولیعصر محور  نیز تجاری مهمی بوده است؛ از منیریه تا جمهوری و بالاتر. خیابان انقلاب هم محور فرهنگی نسبتا قوی‌ای بوده  است که نباید برای تردد آسان تر خودروها در این محدوده عابران پیاده را به زیر سطح زمین هدایت می کردند . 

 عوامل دیگری که سبب می شود انسانها کم تر در شهر دیده شوند چیست ؟
یکی دیگر از عوامل حذف انسان ها از فضاهای شهری برخی از قوانین شهری است مانند ساعت باز بودن مغازه ها . در حالی که باید اماکنی به صورت شبانه‌روزی باز باشد. نظریه‌ای داریم که بیان می‌کند خیابان موفق خیابانی است که ۲۴ساعته باشد. نمونه معروفش خیابان شانزلیزه است. در قوانین باید بازنگری شود و بخش‌هایی از شهر باید به صورت ۲۴ساعته فعال باشد.
 در قوانین مربوط به معلولین، قوانین استفاده از فضا به اشتباه نمی‌گذاریم کافه‌ها، قهوه‌خانه‌ها و رستوران‌ها صندلی‌های خود را بیرون از مغازه بگذارند. درحالی که در همه‌جای دنیا این کار انجام می‌شود. قوانین باید اصلاح شود و نباید به چشم سد معبر به آن نگاه کرد.
 
 حتی در پیاده‌راه‌ها هم این اجازه داده نمی‌شود. کنار سینمافلسطین پیاده‌راه بزرگی است که فضاهای فرهنگی زیادی در آنجا قرار دارد. اما ماشین‌هایی که از خیابان کناری می‌آیند، تمام پیاده‌راه  را به پارکینگ تبدیل کرده‌اند اما کافه‌ها نمی‌توانند صندلی
مفهوم خیابان در کشور ما به جاده تبدیل شده و میدان به فلکه. در حالی که این مفاهیم، مفاهیمی غیرانسانی است. جاده و فلکه مفاهیمی ماشینی است،‌ خیابان و میدان مفهومی انسانی است
هاشان را بیرون قرار دهند.


درست است. این اشکالات هست و باید قوانین اصلاح شود. هم قوانین کلان و هم قوانین خرد ما نیاز به اصلاح دارند.مورد دیگر که باعث کم رنگ شدن حضور شهروندان در شهر می شود تغییرمفهوم خیابان و میدان. مفهوم خیابان در کشور ما به جاده تبدیل شده و میدان به فلکه. در حالی که این مفاهیم، مفاهیمی غیرانسانی است. جاده و فلکه مفاهیمی ماشینی است،‌ خیابان و میدان مفهومی انسانی است. یکی کمی و دیگری کیفی است. آنچه به ماشین و عبور و مرور می‌پردازد بحث کمی است. برای واردشدن از کمیت به کیفیت باید مفاهیم را در عمل تغییر دهیم. وقتی به خیابان ولیعصر، بی آر تی را اضافه می‌کنیم آن را به جاده تبدیل می‌کنیم.
اتوبوس تندرو به این معنی است که می‌خواهید ارتباط عرضی پیاده را محدود کنید و به ضرر انسان عمل کنید. عکسی از خیابان آکسفورد است که نشان می دهد اتوبوس پشت سر دوچرخه حرکت می‌کند یعنی سرعتش را با سرعت دوچرخه هماهنگ کرده است.
 اتوبوس اجازه سرعت بالا در جایی که پیاده هست ندارد. همیشه اولویت با پیاده است مگر جایی که پیاده حضور ندارد، مثل بین شهرها و بین روستاها. بی آر تی ولیعصر را داریم که شمال به جنوب حرکت می‌کند،دیگر اینکه ما همه بی آر تی ها را وسط شهر گذاشته‌ایم. اتوبوس، چه تندرو چه کندرو، باید در حاشیه قرار بگیرد. تمام پل‌های هوایی که برای پیاده‌ها در امام‌علی گذاشته شده، پله‌برقی نیست. برفرض هم که پله‌برقی باشد، ممکن است خراب باشد. فرد پیری از بی آر تی وسط بزرگراه پیاده شده، چطور از این پله‌ها بالا رود؟ کجای دنیا اتوبوس را وسط قرار می‌دهند.
 
 البته بی آر تی ما طبق تعریف استاندارد نیست.
 درست است. بی آر تی باید ایزوله باشد. اگر ایزوله باشد چه می‌شود؟ ارتباط دو سمت خیابان با هم قطع می‌شود. رابطه انسانی دو سمت خیابان قطع می‌شود. مثل دیوار برلین می‌شود! در شهر انسانی نباید دیوار کشیده شود. بی آر تی دیوار است. در درجه اول انسان مهم است پس به تبع آن اول مترو مهم است، بعد اتوبوس، بعد بی آر تی. نباید این ترتیب را از دست داد. مخصوصا در جای مهمی مثل چهارراه ولیعصر.
 
  ما به همه‌چیز نگاه ترانزیتی می‌کنیم.
 یکی از وظایف خیابان این است که بشود از آن رد شد اما  وظایف دیگری نیز دارد. بشود در آن توقف کرد، استراحت کرد، خرید کرد، با دوستمان قرار بگذاریم، گپ بزنیم، آموزش ببینیم، تاریخ در آن دیده شود و... . خیابان تاریخ ماست. وقتی در خیابان راه می‌رویم مثل این است که کتاب ورق می‌زنیم. سر هر کوچه خاطره‌ای هست، حادثه انقلابی، ممکن است دانشمند یا شهیدی آنجا زندگی کرده باشد یا کارخانه‌ یا مدرسه معروفی آنجا بوده است. خیابان محل گذر نیست، محل تاریخ است. بنابراین، وقتی می‌گوییم این مفهوم باید تغییر کند و به مفهوم فرهنگی برگردد، یعنی خیابان باید خیابان بشود.
خیابان فقط مسیری نیست که ما را به مقصد برساند، خیابان با ما حرف می‌زند. نباید
خیابان تاریخ ماست. وقتی در خیابان راه می‌رویم مثل این است که کتاب ورق می‌زنیم. سر هر کوچه خاطره‌ای هست، حادثه انقلابی، ممکن است دانشمند یا شهیدی آنجا زندگی کرده باشد یا کارخانه‌ یا مدرسه معروفی آنجا بوده است. خیابان محل گذر نیست، محل تاریخ است
حریم خصوصی و عمومی تعیین کنیم و در خانه‌ها پنهان شویم.
در گذشته پستو داشتیم، انبار داشتیم. که پشت خانه بود. حالا ما جلوی خانه و جای قشنگ خانه را که بالکن است به پستو و انباری تبدیل کردیم. چرا؟ چون خیابان، جاده شده است و دیگر خیابان نیست. بنابراین، مفاهیم باید در ذهن مردم و ذهن مدیریت کلان شهری تغییر کند. باید فضای شهری مناسب را ایجاد کرد تا نمای شهری زنده شود.
و آخرین  مورد این که متخصصین، مدیران و مجریان شهر ما باید با پدیده بورس مبارزه کنند. منظورم از بورس، بورس کفش، لوازم الکتریکی، مبل و... است. این بورس زاییده بازار سوداگری و ناشی از نابرابری‌های زیرساختی است به نحوی که اصل تنوع و دسترسی‌پذیری را در مکان عمومی زیر سوال می‌برد. شهردار یا مدیر شهری این بورس را ایجاد نکرده، بلکه به مرور زمان ایجاد شده. اما شهرداری و مدیران متخصص شهری باید از این کار جلوگیری کنند. اگر جایی در شهر حس شد که به صورت تدریجی توسط مردم  دارد به بورس  تبدیل می شود، باید با روش‌هایی از این کار جلوگیری کنند. در این صورت اصل تنوع را از دست می‌ٔدهیم. بورس به ضرر مکان شهری و فضای عمومی شهری است. بدتر این است که به جای مبارزه با پدیده بورس کالا، خودمان بورس ایجاد کنیم.
 
در یکی از مقالات مربوط به حوزه توسعه شهری آمده بود که شهری مانند لندن طرح های جامع و تفصیلی در حال منسوخ شدن است و دنیا به سمت سیاست های راهبردی برای اداره شهرها می رود . دلیل منسوخ شدن طرح های جامع را محدود کردن درآمد زایی شهرها عنوان کرده بود . آیا شهرهای بزرگ با این نسخه تازه اداره می شوند ؟
 
طبیعتا، در بعد وزارتخانه‌ای و کلان باید راهبردی عمل کنیم. اما در بعد محله‌ای برعکس، باید به صورت جزئی عمل کنیم. این دو حرکت مختلف است. یک حرکت، وظایف وزارتخانه‌ای است که باید راهبرد ی باشد. یک‌سری وظایف محلی که شامل شورایاری‌ها و شورای محله‌ها، ناحیه‌هاست که باید محله‌محور باشد. این دو باید مکمل هم باشند. طرح‌هایی که به جزئیات می‌پردازد باید درون محلات شکل بگیرد و وارد کلیات نشود و برعکس؛ طرح‌های بزرگ وارد راهبرد شود به جای اینکه وارد طرح عملی شود.
 
فرق طرح عملی و راهبرد در این است که راهبرد چشم‌اندازد، راهکار و رویکرد می‌دهد. اگر به طرح تفصیلی فعلی نگاه کنیم می‌گوید کاربردی زمین باید چه باشد، راه‌ها باید چندمتری باشد و...؛ این در دنیا منسوخ شده است که از بالا به عنوان شهرداری جزئیات کوچه و محله را تصویب کرد. از بالا می‌توان به طرح‌ها و پروژه‌های کلان رسیدگی کرد. فرضا، پارک‌های ملی، کمربند سبز، پروژه‌های فرهنگی بزرگ و... . در مقیاس کلان، راهبردی عمل کنیم و در مقیاس خرد، کاربردی. پروژه‌های کاربردی هم باید به صورت کوچک تعریف شود.
 
به عبارتی، رویکرد فعلی ما از بالا به پایین است است و رویکرد دنیا پایین به بالاست. این رویکرد باید تغییر کند که رابطه نزدیکی با پیچیدگی شهر دارد. معضلات شهر پیچیده و متعدد است، مشکلات محله به محله متفاوت است، بنابراین نمی‌توان نسخه‌ای برای کل شهر تهران پیچید. باید نسخه‌ها را محله به محله تعریف کرد.
 
کد مطلب: 30453
Share/Save/Bookmark
کلمات کليدی: طوفان حقانی،شهر انسان محور،خودرو،کارشناس شهری،اتوبوس تندرو