تاریخ انتشار : سه شنبه ۱ تير ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۴۰
۰
پایتخت در مقابل حوادث طبیعی و شهری بی دفاع است
تهران و کابوس فاجعه قرن
 
اگر باد سریعتر از همیشه بوزد یا باران بیش از معمول ببارد در این شهر همه چیز بر هم می ریزد .مسئولان این شهر بارها دعا کرده اند ،زلزله ای در پایتخت نیاید که به قول مهدی چمران رییس شورای شهر تهران فاجعه قرن رخ خوادهد داد .
Share/Save/Bookmark
بلدیه | فرشته مرادی | حوادث طبیعی همیشه تهران را غافلگیر کرده اند .اگر باد سریعتر از همیشه بوزد یا باران بیش از معمول ببارد در این شهر همه چیز بر هم می ریزد .

مسئولان این شهر بارها دعا کرده اند ،زلزله ای در پایتخت نیاید که به قول مهدی چمران رییس شورای شهر تهران فاجعه قرن رخ خوادهد داد . اما این نگرانی ها و آگاهی نسبت به عدم آمادگی پایتخت در برابر مخاطرات طبیعی سبب اتفاق تازه ای در بحث مدیریت بحران نشده است . 

 امیر محسن ضیایی، رییس جمعیت هلال احمر درباره میزان آمادگی پایتخت برای مقابله با حوادثی مانند سیل و زلزله، می گوید: میزان آمادگی پایتخت برای مقابله با سیل و زلزله بستگی به میزان شدت این حوادث دارد. ما هر روز در کشور شاهد زلزله هستیم اما بسیاری از آنها احساس نمی‌شوند. معمولا زلزله‌های بالاتر از چهار ریشتر است که به صورت جدی به آن‌ها نگاه می‌شود. 

وی مناسب نبودن زیرساخت‌ها در پایتخت را امری کاملا روشن می خواند و می افزاید: بسیاری از آمادگی ما به این بازمی‌گردد
مسئولان این شهر بارها دعا کرده اند ،زلزله ای در پایتخت نیاید که به قول مهدی چمران رییس شورای شهر تهران فاجعه قرن رخ خوادهد داد . اما این نگرانی ها و آگاهی نسبت به عدم آمادگی پایتخت در برابر مخاطرات طبیعی سبب اتفاق تازه ای در بحث مدیریت بحران نشده است .
که چقدر توانستیم زیرساخت‌های خود را ارتقا دهیم. مهم‌ترین موضوع این است که چطور می‌توانیم پیشگیری کنیم و میزان ریسک و خطرات را کاهش دهیم. 

تهران به عنوان یک کلان‌شهر با حجم زیادی از مشکلات زیرساختی مواجه است، بنابراین طبیعی‌ و روشن است که فرض کنیم، این کلان‌شهر در برابر حوادث طبیعی بویژه زلزله آمادگی زیادی ندارد. البته بسیاری از اقدامات لازم برای ارتقای زیر ساخت‌ها زمان‌بر است. برج‌هایی که در تهران ساخته شده و نشست‌هایی که در سطح زمین تهران داریم، شرایط زیرزمینی تهران، لوله‌های گاز و سایر تاسیسات زیرساختی که ممکن است غیراستاندارد باشند، جمعیت بسیار زیاد تهران و فشردگی آنها، عواملی است که پایتخت را تهدید و وضعیت امدادرسانی ما را در زمان حادثه با مشکل مواجه می‌کند.

بر این اساس سعی شده که تهران به محلاتی تقسیم‌بندی شود و آمادگی لازم برای برخورد با حوادث بر اساس محلات شکل گیرد، زیرا باید فرض کنیم که اگر در تهران اتفاق بزرگی رخ دهد، اولین بخش‌هایی که می‌توانند به سرعت کمک کنند، داخل محلات و حتی در خانه‌ها و خانواده‌ها هستند. بنابراین سیستم باید به این شکل طراحی شود.
رئیس جمعیت هلال احمر درباره بیشترین تهدیدها و خساراتی که می‌تواند تهران را در زمان بروز سیل و زلزله تهدید کند، می گوید: در زمینه سیل باید گفت که اگر میزان بارندگی ما در مدتی کوتاه بسیار بالا باشد، مناطق شمالی تهران تهدید می‌شوند. این اتفاق یک الی دو بار نیز رخ داده است.

ضیایی تاکید می کند: مهم این است که هشدارهای قبلی داده شود و دستگاه‌های پیش‌بینی
شرایط زیرزمینی تهران، لوله‌های گاز و سایر تاسیسات زیرساختی که ممکن است غیراستاندارد باشند، جمعیت بسیار زیاد تهران و فشردگی آنها، عواملی است که پایتخت را تهدید و وضعیت امدادرسانی ما را در زمان حادثه با مشکل مواجه می‌کند.
کننده ما بتوانند زمان لازم برای این کار را حدس بزنند. در حال حاضر نقشه‌ها و اطلاعات جهانی برای این موضوعات بسیار کمک‌کننده است. مردم نیز باید این هشدارها و دستورها را جدی بگیرند و حتما خود را از مراکز خطر بویژه درباره سیل دور کنند.

 برای مقابله با بلایای طبیعی مانورها،سمینارها و همایش های بسیاری برگزار شده است . اما خروجی این رویدادهای علمی در زمان بحران مشاهد نمی شود . موضوعی که مرتضی طلایی نایب رییس شورای شهر تهران هم به آن اشاره می کند و می گوید : ایران ششمین کشور از 10 کشور نخست بلاخیز جهان به شمار می‌رود، با این وجود هیچگونه آمادگی برای مقابله با این بلایا وجود ندارد و اگر حادثه‌ای ناگهانی مانند زلزله را کنار بگذاریم، حتی حوادثی مانند طوفان و سیل نیز در مقایسه با کشورهای پیشرفته خسارات فراوان‌تری برجای می‌گذارند.

نایب رییس شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه بی‌رحمی با طبیعت به آرامی در حال فراهم کردن زمینه انقراض تمدنی در ایران می‌شود، این سوال را مطرح کرد که چه میزان زمین‌های حاصل‌خیز و روستاهای آباد با سیاست‌های غلط خالی از سکنه شده‌است و هجوم این جمعیت به شهرهای بزرگ چگونه به کاهش منابع آبی، توسعه نامتوازن و ساخت و سازهای ضعیف و غیرقانونی منجر شده است؟

وی در ادامه بلایای طبیعی معاصر را به سه دوره قبل از زلزله منجیل(1369)، در فاصله این زلزله تا زلزله بم(1382) و بعد از زلزله بم تقسیم می کند  و می گوید: چرا خروجی همایش‌ها، کارگاه‌ها و طرح‌های مطالعاتی متعدد در
طلایی در ادامه تهران را شایسته عنوان «شهر بی‌دفاع» توصیف می کند و می گوید: با هزار دلیل و شاهد می‌توان ادعا کرد که پایتخت از پایین‌ترین سطح آمادگی برای مقابله با بحران‌های طبیعی برخوردار است.
این دوره‌ها هنوز هم در هنگام وقوع حادثه دیده نمی‌شود.

طلایی در ادامه تهران را شایسته عنوان «شهر بی‌دفاع» توصیف می کند و می گوید: با هزار دلیل و شاهد می‌توان ادعا کرد که پایتخت از پایین‌ترین سطح آمادگی برای مقابله با بحران‌های طبیعی برخوردار است. 
حادثه روز جمعه در محله شهران (ترکیدگی لوله گاز در اثر نشست زمین ) برای چندمین بار یاد آوری کرد که تهران  آمادگی لازم برای کنترل حوادث طبیعی بزرگ‌تر از انفجار خط لوله گاز را ندارد.

به گزارش بلدیه علی بیت‌‌اللهی، مدیر بخش خطرپذیری و زلزله‌شناسی مهندسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی  در این رابطه می گوید:  میزان آمادگی در برابر حادثه‌ای کوچک همچون ترکیدگی لوله گاز و ایجاد یک گودال 20 متری و میزان اندک آمادگی برای جلوگیری از گسترش ابعاد بحران‌های بعدی ناشی از یک حادثه کوچک به خوبی می‌تواند نشان دهد که کلان‌شهر تهران در صورت بروز حادثه بزرگی همچون سیل یا زلزله با چه بحران‌هایی مواجه خواهد شد.

همچنین میزان هماهنگی کلیه عناصر درگیر در ساخت وسازهای شهری و شبکه شریان‌های حیاتی مستقرشده زیر زمین تهران است. درهم‌تنیدگی خطوط انتقال شریان‌های حیاتی و خدمات زیرساختی و نبود نظام مشخص در ایجاد شریان‌های حیاتی شهری اعم از آب و برق و گاز گرفته تا تونل مترو و کابل‌‌های فیبر نوری از جمله عواملی است که در زمان بروز حادثه از سوی یکی از این عناصر به سرعت به
حادثه شهران دو عبرت بزرگ به شهر تهران داد؛ اول آنکه بنیه آمادگی کلانشهر تهران برای مقابله با بحران‌‌ها به ویژه در ابعاد بزرگ به میزان کافی نیست و درس دیگر اینکه اقدامات اجرایی در مجموعه مدیریت شهری منطبق بر کاهش بحران نیست.
سایر عناصر تسری پیدا کرده و ابعاد حادثه را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
پس از وقوع حادثه شهران و ایجاد یک گودال 20 متری مجموعه‌‌ای از عناصر مربوط به زیرساخت‌های شهری نمایان شده است که بدون نظم خاصی در جوار یکدیگر مستقر شده‌اند. افزون بر این عناصر، در سطح زیرین این عناصر نیز حفاری تونل مترو در جریان است که در زمان وقوع حادثه به سرعت یکدیگر را تحت تاثیر قرار داده‌اند. 

بیت‌اللهی معتقد است حادثه شهران دو عبرت بزرگ به شهر تهران داد؛ اول آنکه بنیه آمادگی کلانشهر تهران برای مقابله با بحران‌‌ها به ویژه در ابعاد بزرگ به میزان کافی نیست و درس دیگر اینکه اقدامات اجرایی در مجموعه مدیریت شهری منطبق بر کاهش بحران نیست.

احمد صادقی رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران هم با اشاره به شرایط ایده آل برای مدیریت بحران و پیشگیری از وقوع حوادث ناگوار در پایتخت می گوید: زمانی می‌توان گفت شهر آماده است که از یک طرف سازمان‌های مدیریت شهری این آمادگی و ظرفیت را داشته باشند که علاوه بر پاسخگویی مناسب به نیازهای روز بتوانند پیش‌بینی‌های لازم را برای شرایط بحرانی هم داشته باشند.

به گفته وی خدماتی مثل برق، گاز ، مخابرات و ... در حال حاضر که بحرانی رخ نداده با کمبودهایی دست به گریبان است و در نتیجه در شرایط بحران نیز مشکلات بیشتر می شود. بنابراین بحث شهر و آماده ‌نبودن آنها مطرح است و این موضوع تنها به یک سازمان یا نهاد مربوط نمی شود، بلکه مردم هم باید آمادگی داشته باشند.

او با اشاره به نقش
خدماتی مثل برق، گاز ، مخابرات و ... در حال حاضر که بحرانی رخ نداده با کمبودهایی دست به گریبان است و در نتیجه در شرایط بحران نیز مشکلات بیشتر می شود. بنابراین بحث شهر و آماده ‌نبودن آنها مطرح است و این موضوع تنها به یک سازمان یا نهاد مربوط نمی شود، بلکه مردم هم باید آمادگی داشته باشند.
سازمان مدیریت بحران در مدیریت سوانح یادآورمی شود: وقتی می‌گویم شهر چقدر آمادگی دارد ، شهر به دو بخش تقسیم می شود. یک قسمت مردم و یک قسمت سازمان‌های دولتی و عمومی. آمادگی هر دو بخش ضروری است و هنوز آن گونه که باید و شاید فرهنگ ایمنی و توجه به راه‌های پیشگیری شکل‌نگرفته است.در نتیجه شهروندان نیاز به آموزش دارند و از طرف دیگر ، سازمان‌ها و نهادهی مدیریت شهری هنوز در ساخته های خود خیلی سازو کارهای پیشگیری از بحران یا واکنش مناسب را پیش‌بینی نکرده‌اند.

صادقی در ادامه با اشاره به تاثیر هم افزایی مدیریتی در مدیریت سوانح و اتفاقات ناگوار در کلانشهر تهران تاکید می کند: باید در شرایط عادی آسیب‌ها و مخاطرات حوزه فعالیت خود را شناسایی کنند و توان و برنامه خود را طی سناریوهای فرضی مثل یک زلزله، توفان و ... ارزیابی کنند.

وی ادامه می دهد: به عبارت دیگر هر مجموعه در شهر تهران باید در وهله نخست با نگاه آینده‌نگرانه، فرض کند که اگر حادثه‌ای اتفاق افتاد اعم از انسان‌ساز یا طبیعی و حتی یک  آتش‌سوزی چقدر از قبل برای راه‌های پیشگیری و طرح‌های آمادگی  در برابر آن برنامه اجرا کرده است. بنابراین همه سازمان‌ها باید سناریوهای مختلف را در برابر مخاطرات محتمل حوادث و سوانح تهیه کنند.

به اعتقاد صادقی باید تمام سازمان‌ها اعم از دولتی و عمومی سامانه فرماندهی حادثه برای خودشان تعریف کنند. یعنی ساختاری که در مرحله بحران وارد شود.  براساس این سامانه یا ساختار خدمات هر واحد یا هر فرد و اقدامات مناسب از قبل پیش‌بینی شده باشد.اقدام دیگر پیش بینی تمهیدات لازم برای مرحله مقابله با بحران است. تمرین و مانورهای آمادگی هم اهمیت زیادی دارد و باید مرتب انجام شود.
کد مطلب: 34019
Share/Save/Bookmark
کلمات کليدی: زلزله تهران، حوادث تهران، انفجار شهران، امنیت تهران، مدیریت بحران